A filosofía non é soamente para os adultos, é para todos. Non é algo dirixido a un reducido grupo de persoas. Hai preguntas que todos nos acabamos facendo nalgún momento sobre o sentido da vida, a felicidade, o ben e o mal ou tamén pola transcendencia.
A filosofía non son só os grandes filósofos gregos, como Sócrates, Platón e Aristóteles, que sempre estarán porque nos permiten alargar a nosa mirada, como dicimos as veces “aos ombreiros de xigantes”. Estes filósofos -e outros como Marx ou Nietzsche- son importantes, por suposto, pero nós tamén necesitamos facernos estas preguntas e ser capaces de contestalas por nós mesmos.
Como dixo Gabriela Purita -catedrática de Filosofía para Nenos da Universidade de Morón (Arxentina)- en xaneiro no Colexio Maior A Estila, en contra do que se podería pensar, a filosofía non é algo individual. É un traballo para facer en grupo, preguntándonos, compartindo e contestándonos. Con nenos desde cinco anos, sentados en roldas, para que o pensamento circule e podámonos ver os rostros, convocamos a realizarnos preguntas e que todos poidan dar o seu pensamento. Cada un presenta a súa propia voz, por iso escoitarnos axúdanos a coñecer outros puntos de vista.
Algo así pasou co traballo que fixemos un equipo de profesores e profesoras sobre o Principiño desde o punto de vista da filosofía. O protagonista de Saint Exupéry mostra unha visión moi interesante do mundo. Este non só é o que vemos e tocamos, o exterior; tamén é o que imaxinamos, intuímos e soñamos: o interior.
Todos levamos un neno dentro e O Principiño lémbranos isto. Axúdanos a non perder a infancia: recuperala, conservala, é fundamental.
Un enfoque que tomamos para pensar a vida do autor do Principiño, foi tomar a noción do tempo desde os gregos, quen presentaba tres perspectivas do tempo diferentes: o Kronos, o Kairós e o Aión. O primeiro é o tempo do reloxo: as horas que levamos traballando, a idade que temos... O Kairós son aqueles momentos ou tempos decisivos para a nosa vida nos que, non se sabe porque, esta acaba movéndose nunha determinada dirección -non sempre prevista-. E o Aión é o tempo que transcorre cando xogamos. No Aión parece que o tempo estea parado, pero realmente non o está: é cando estamos relaxados, divertíndoos, gozando da vida... Mentres o Kronos ás veces non dá calidade de vida, o Aión dáa sempre.
Cando na nosa vida hai moito Aión, estamos moito máis contentos. Así sucede cando estamos a gusto coa familia ou os amigos, ou o pasamos ben no traballo porque cremos no que facemos e motívanos.
Cando vemos ao Principiño volver á terra despois de viaxar aos planetas, aprendemos cousas que non nos imaxinabamos. Na terra hai moitas rosas, pero cando O Principiño chega á terra das súas viaxes quere ver a súa: aquela que plantou e coidou desde sempre, e espera a súa volta expectante. Igual que o raposo que vivía con el non era un raposo máis: era o seu raposo -que tiña adestrado- e dáballe valiosos consellos. Igual que o seu trato coas estrelas, que lle ensinaban cousas marabillosas...
Cre que cada home ten o seu prezo? -preguntáronlle a Gabriela ao final-. Creo que non -respondeu-, aínda que algún pode telo. Potencialmente o home pode traizoar, abusar ou mentir; pero o propio do ser humano é non facelo. O outro é unha falta de humanidade.